Tłumaczenie wspomagane maszynowo

Tłumaczenie wspomagane maszynowo, czyli w skrócie CAT (Computer-assisted translation), to jedna z form przekładu. Jest ona realizowana za pomocą komputera, na którym wykorzystuje się specjalnie przygotowane oprogramowanie, mające na celu usprawnić proces tłumaczenia. Należy zaznaczyć, że tłumaczenie wspomagane maszynowo nie jest tożsame z tłumaczeniem maszynowym.

Narzędzia CAT to przede wszystkim tworzenie pamięci tłumaczeniowej, która ma za zadanie ułatwić pracę tłumacza. Tłumaczenie wspomagane maszynowo nie zastąpi wiedzy specjalistycznej ani kompetencji językowych osoby przekładającej tekst. Chociaż CAT-y są bardzo pomocne w procesie przekładu, to jednak należy pamiętać o ich ograniczeniach.

Odrobina historii

Oprogramowanie CAT sięga początków lat 30-tych XX wieku. Stworzył je Petr Trojanski lecz nie było powszechnie używane aż do zimnej wojny. Podczas konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a ZSRR kluczową kwestią było szybkie tłumaczenie informacji. Łatwiej zatem było wykorzystać do tej roli maszynę niż człowieka.

Początkowo naukowcy mieli zamiar całkowicie wyeliminować czynnik ludzki z procesu tłumaczenia. Jednakże, w latach 60-tych i 70-tych zmienili koncepcję. Oprogramowanie miało pomóc translatorom a nie ich zastąpić.

Dopiero w latach 90-tych, w dobie Internetu, tłumaczenie wspomagane maszynowo stało się tańsze, a co za tym idzie ogólnodostępne. Obecnie można używać narzędzi CAT również mobilnie, na telefonach z systemem Android lub na smartfonach iphone od firm Apple.

Na czym polega oprogramowanie CAT?

Narzędzia CAT nie posiadają w swojej bazie tłumaczenia maszynowego ani słownika. W trakcie przekładu tekstu przez tłumacza tworzy się swoiste kompendium. Jako podpowiedzi do tłumaczenia pokazują się zdania i słowa, które program znalazł w pamięci tłumaczeniowej, czyli kompendium, uzupełnianym i aktualizowanym na bieżąco.

Trados – najpopularniejsze oprogramowanie CAT

Trados jest największym i najpopularniejszym oprogramowaniem tego typu. Tekst do przetłumaczenia zostaje podzielony na sekcje (w oparciu o interpunkcję). Translator może również sam zdecydować czy woli dłuższe zdanie czy krótsze. Tłumacz widzi tekst oryginalny i tłumaczenie obok siebie, więc łatwiej jest mu mieć wszystko pod kontrolą. Dokumenty przetłumaczone trafiają do pamięci tłumaczeniowej programu. Przy następnej pracy z programem, jeśli dojdzie do powtórzenia jakichś treści, translator dostaje podpowiedź i może określić, czy chce z niej skorzystać lub ją zmodyfikować, czy nie.

Inne narzędzie do tłumaczenia wspomaganego maszynowo

Programów tego typu jest w Internecie cała masa. Poniżej ogólne zestawienie tytułów.

Programy płatne (niektóre dostępne też bezpłatnie w ograniczonej wersji):

memoQ

• Wordfast

• Déjà Vu

• Across

• XTM Cloud

• Star Transit

• Poedit

• MetaTexis

• Pairapharase.

Programy bezpłatne:

• CafeTran Espresso

• OmegaT

• Similis

• Wordfast Anywhere

• MateCat

SmartCAT

• gtranslator.

Plusy i minusy tłumaczenia wspomaganego komputerowo

Jak zawsze znajdą się zwolennicy, jak i przeciwnicy tego typu narzędzi. Na plus zasługuje przejrzystość i łatwość, z jaką tłumacz może się odnaleźć w tekście i czas zaoszczędzony dzięki temu. Kolejna zaletą jest dokładność przekładu, uzyskana w oparciu o gromadzoną pamięć tłumaczeniową. Oprogramowanie CAT pozwala translatorowi pracować w najróżniejszych formatach, między innymi Word, PowerPoint, Excel i wiele innych.

Nie da się ukryć, że oprogramowanie CAT, tak jak i inne programy komputerowe czasem nie funkcjonuje tak, jak powinien z zupełnie niepojętych przyczyn. Mimo ogromnych nakładów finansowych na rozwijanie tej technologii wciąż jednak trzeba uważnie sprawdzać tłumaczony dokument i nie polegać na maszynie w 100%.